మత్తేభ (అశ్వధాటి,సితస్తవకః)

అశ్వధాటి
నేనే యనంతుడను నేనే యసంగుడను నేనే యలక్షణుడనున్
నేనే యచింత్యుడను నేనే ప్రకాశుడను నేనే నిరంజనుడనున్
నేనే యభిన్నుడను నేనే విముక్తుడను నేనే పరాత్పరుడనున్
నేనే చిదాత్ముడను నేనే తురీయుడను నేనే యగోచరుడనున్..కోట శర్మ

అశ్వధాటినేగాను బద్ధుడను నేగాను దేహమును నేగాను మూడుపురముల్
నేగాను దృశ్యమును నేగాననిత్యుడను నేగాను పంచగుహలున్
నేగాను క్షేత్రమును నేగాను గ్రాహ్యమును నేగాను నామగుణముల్
నేగాను కార్యమును నేగాను రూపమును నేగాను గోచరమునున్

పంచగుహలు = పంచకోశములు (అన్నమయ, ప్రాణమయ, మనోమయ, విజ్ఞానమయ, ఆనందమయ కోశములు)
మూడు పురములు = స్థూలశరీరము, సూక్ష్మశరీరము, కారణశరీరములు .

 

మ.కో:

ఏది చేసిన సౌఖ్యలాభము ఎంచియేగద చూడగా
మోదమే ఫలితమ్ముగానిచొ మూర్ఖుడైనను చేయునా
ఏది గల్గిన తుష్టి మాత్రము ఎల్ల వేళల ఉండునా
ఆదచేసిన నేతినేతిగ ఆలకించగ అర్ధమౌ

ఆవె.

నేను కాని దాన్ని నేననే భావంబు
నాది నాది యనెడి నలత పెంపు
బంధ దుఃఖ ములకు భ్రాంతియె హేతువు
ముక్తి మార్గమెరుగు మోక్ష గామి
… కోట శర్మ

కం.

తనువే తానుగ తలచెడి
మనసే కారణము జనన మరణమ్ములకున్
తనలో తలపులు నిలుపగ
మన మనసే ముక్తినిచ్చు మార్గము చూపున్..కోట శర్మ

కం.

అంతటనున్నది బ్రహ్మమ
నంతంబక్షర మచింత్యమవ్యవహార్య
మ్మంతయుఁ దెలియునది తెలిసి
నంతనె, చింతించుమట్టి యాత్మను సతమున్…కోట శర్మ

శా.
దేహమ్మన్నది మత్స్వరూపమను భ్రాంతిన్ నాశమొందించగా
నాహం దేహమటంచు సంతతము ధ్యానావస్థయందుండగన్
కోహమ్మన్న విచారణల్ తనను నేకోహమ్ముగా చూపగా
సోహం స్వానుభవమ్మగున్, విదితమౌ శ్రుత్యుక్తి మోక్షార్ధికిన్..కోట శర్మ

కం.
కలదని యందురు కొందరు,
కలయని మరియొకరి మతము, కనికట్టుగనే
కలదని వేరొకరందురు,
కలదో లేదో కనుగొన గలమా కలలో?..కోట శర్మ

వివరణ
జీవ జగద్బ్రహ్మములలో జగతి ఉన్నదని కొందరు, బ్రహ్మములో భాగమని మరి కొందరు, మాయయని, ఛాయయని, స్వప్నమని యిలా భిన్నాభిప్రాయాలున్నాయని సూచిస్తూ వ్రాసిన పద్యము.

ఉ.
మాయయెలీలచేయగ నమాయకమానవు లాడుచుందురా
మాయయె నిక్కమన్నటుల మైకములోబడి యాటబొమ్మలై
మాయము జేయ మాయనిక మాయమె మాయలమారి చేతలే
మాయను స్వప్నలోకము సమాధిన? సర్వము మాయమౌగదా!..కోట శర్మ

వ్యావహారిక జగత్తంతా పారమార్ధికముగా స్వప్నతుల్యమని అంటారు కాబట్టి మాయాజనిత ద్వైత భావనను స్వప్నలోకము గా వ్రాశాను.

శా. నేనే నేను విముక్తవిజ్ఞుడను నేనే నిర్విశేషాత్ముడన్
నేనే నేను వికారదూరుడను నేనే సచ్చిదానందుడన్
నేనే నేను నిరంజనాత్ముడను నేనే బ్రహ్మరూపాత్ముడన్
నేనే నేనవికల్పనిత్యుడను నేనే శుద్ధ చైతన్యుడన్.. కోట శర్మ

శ్రీ శంకరాచార్యకృత బ్రహ్మజ్ఞానావళీమాలా నుండి కొన్ని పద్యముల ఆధారముగా వ్రాసిన పద్యము.

భావము: నేను గుణక్రియాది సర్వవిశేషరహితమగు జ్ఞానస్వరూపుడను, దృశ్య పదార్ధములతో దేనితోను సంగము కలవాడను కాను, వికారదూరుడను. నేను సచ్చిదానందస్వరూపుడను. నేనే నిత్య శుద్ధ బ్రహ్మస్వరూపుడను. అహమేవాహం = నేను నేనే

ఉ.
దీక్ష తితీక్ష వీక్షయును తీవ్రతరంబగు కాంక్షయున్ లలా
టాక్షుని లేశమాత్రపు కటాక్షమునక్షర శిక్ష బోధలున్
మోక్షము పొంద గోరిన ముముక్షుని కిచ్చును దక్షతన్, సదా
సాక్షిగ తక్షణమ్ము తన చక్షువు చూచునలక్షణుండుగా/నై..కోట శర్మ

తితీక్ష = సహనము, వీక్ష = దృష్టి ( విశేష దృష్టి ), అక్షర శిక్ష = బ్రహ్మతత్వము,
దక్షత = నేర్పు, చక్షువు = జ్ఞాననేత్రము.

వివరణ:
దృఢ సంకల్పము, సహనము, నిత్యానిత్య వివేకము ( విశేష దృష్టి ), తీవ్రమైన మోక్షకాంక్ష, ఫాలనేత్రుని కృప మరియు సద్గురు బ్రహ్మతత్వ ( శ్రుతివాక్య) బోధలూ ముముక్షువుకు తనను అలక్షణుడు, అవ్యవహార్యమైన సాక్షిగ తెలుపు అనుభవజ్ఞానము కలుగుటకు అర్హతను/ నేర్పును కలిగించును.

సీ.
నలువిధమ్ముల దేవునర్చింత్రు ధరణిలో
సద్భక్తు లైనట్టి సత్పురుషులు
చింతలున్నప్పుడె చింతించు చిత్తము
నార్తరక్షకుడంచు నార్తుడొకడు
నైశ్వర్యమాసించి యీశ్వరునర్చించు
నట్టిద్వితీయుడర్ధార్ధియితడు
జిజ్ఞాసు ధ్యానించు సుజ్ఞాన సిధ్ధికై
దేవభక్తులలో తృతీయుడితడు
తే.
జ్ఞానమెరిగిన భక్తుడే జ్ఞాని యగును
నిత్య సత్యమునెపుడు ధ్యానించు చుండు
యోగిగాపరమాత్మతోయుండు నెపుడు
భక్తులందుత్తముడు ప్రియ భక్తుడితడు
…కోట శర్మ

భగవద్గీత 7.16 & 17
చతుర్విధా భజన్తే మాం జనాః సుకృతినో అర్జున | ఆర్తో జిజ్ఞాసురర్థార్థీ జ్ఞానీ చ భరతర్షభ ||
తేషాం జ్ఞానీ నిత్యయుక్త ఏకభక్తిర్విశిష్యతే |
ప్రియో హి జ్ఞానినోఽత్యర్థమహం స చ మమ ప్రియః ||

తాత్పర్యం
” భరత శ్రేష్ఠా ! ఆపదల్లో పడినవాడు, జిజ్ఞాసువు, సంపదలను కోరేవాడు, జ్ఞాని … ఈ నాలుగు విధాల మనుష్యులే ‘ నన్ను ’ ‘ ఆత్మ ’ ను సేవిస్తున్నారు. “
ఈ నలుగురిలో నిత్యము నాతో కూడి పరమాత్మనైన నాయందు మాత్రమే భక్తి కలిగి ఉండే జ్ఞాని శ్రేష్టుడు.అటువంటి వాడికి నేను ఎక్కువ ప్రియుణ్ణి.అతడే నాకు కూడా ఇష్టుడు.

కం.
కనిపించినదనిపించును
కనికట్టుగమరలివచ్చు కనుమూసినచో
కనిపెట్టుటకేమికలదు
కనిపించునదంతయొట్టికలయేగనుమా..కోట శర్మ
కనుమూసినచో = ఏమరచినచో

Be Here And Now
సీ.
ఆలోచన యనిన -నక్కడ లోచన
మాలోచనే యాన-మత్తరికిని
నాలోచనేయగు -నావేశతాపాదు
లాలోచనేయగు-నారు యరులు
నాలోచనేహేతు-వన్ని కష్టములకు
నాలోచనేశత్రు -వందరికిని
నెల్లపుడుండిన -నిప్పుడే యిక్కడే
యన్ని యాలోచన-లంత మగును

ఆ.వె
తలపులె మన కన్ని-తంటలనిచ్చును
తలచు వాడెవరని -తలచిన తన
తలపులు తొలగునని -తలచుచు మనసుకు
తలుపు మూయ దగును -తక్ష ణంబు
…కోట శర్మ

అక్కడ లోచనము = వేరొకచోట దృష్టి అని భావము.
వివరణ
ఆలోచన మనకు పెద్ద శత్రువు. ఉన్నచోటునండి ఉన్న క్షణమునుండి వేరే చోటుకో వేరే కాలమునుకో ( అనగా గతమునకో భవిష్యత్తు లోకో) ప్రయాణించటమే ఆలోచన. ఆలోచనలే అసూయ, ద్వేషము, కోపాదులుగా మారి మనకు దఃఖము కలిగిస్తాయి. మనమెల్లప్పడూ వర్తమానములోనుండిన (అనగా ఇక్కడే ఇప్పుడే) మనకాలోచనలుండవు.
అలాగే రమణ మహర్షి చెప్పినట్లు ఆలోచన వచ్చినప్పుడల్లా ఎవరికీ యాలోచనవచ్చినదని విచారిస్తే మనసు లయమై ఆలోచనలు లేని సహజస్థితిని పొందగలమని భావము
( Based on talks by Jiddu Krishnamurti, Satyanarayana Goenka and Ramana Maharshi )

( In English for the sake of clarity)
Thought is man’s biggest enemy. Thought is nothing but travelling in space and time either into past or into future. Thoughts when nurtured take the form of anger, jealousy, aversion, hatred etc. Thought can not arise as long as you stay here and now. Alternatively, as Ramana Maharshi preached, try to find the source of thought every time it arises. This Enquiry dissolves the mind and all thoughts.

సీ.హారకేయూరాది-యాభరణంబులు
వేరుగా ననిపించు – వేరు గావు
నశియించెడివి రూప- నామంబు లగువేరు
మారనట్టి కనక – మవదు వేరు
అలలు బుద్బుదఫేన – లగుపించు వేరుగ
ఆధారమగు నీర – మవదు వేరు
నీరుబంగారముల్ – తీరుగ సత్యమె
అనయమౌ బ్రహ్మము – కసలు రూపు
తే.రూపనామముల్ జగతికి – రూపమగును
భాతి యస్థి ప్రియములె యా – బ్రహ్మ రూపు
నామరూపములనువీడి – నపుడు మనమె
అద్వితీయమౌ బ్రహ్మము- నరయ గలము
…కోట శర్మ
వివరణ:
గొలుసు, గాజులు వంటి ఆభరణములు వేరు వేరు గా కనిపించినను అవి కేవలము నామ రూపములు గానే భిన్నములు. వాటికి ఉపాదానకారణమైన బంగారమే వాటి అసలు రూపము. బంగారముగా అవి అభిన్నములు. నామరూపములు త్యజించి చూడగా అవన్నీ ఒక్కటిగానే ( బంగారము గానే) గోచరిస్తాయి. బంగారము ఆ ఆభరణములు తయారు చేయకముందు, చేసిన తరువాత, అలాగే వాటిని కరిగించిన తరువాత కూడా ఉంటుంది. కాటట్టి బంగారము నిత్యము, సత్యము. కాని ఆభరణములు తయారుచేయటానికి ముందు లేవు. అలాగే వాటిని కరిగించాక ఉండవు కావున అనిత్యములు.

ఇదేవిధంగా బంగారు కంటే భిన్నంగా ( అంటే బంగారము మినహాయిస్తే) గాజులు, గొలుసు వంటి ఏ ఆభరణమూ ఉండదు. కనుక బంగారము సత్యము మరియు ఆధారము. ఆభరణములు అసత్యము మరియు ఆధేయము.
అలాగే జలము కంటె అలలు, నురుగు, బుడగలు ఎట్లు వేరు కావో, అట్లే విశ్వోపాదాన కారణమైన ఆత్మ కంటె ప్రపంచము వేరు కాదు. ఏవిధంగా తరంగ బుద్బుదాదులందు జలము అనుగతమై యున్నదో, అట్లే శుద్ధ చైతన్యము సంపూర్ణవిశ్వమునందనుగతమై యున్నది.
“అస్తి భాతి ప్రియం రూపం నామ చేత్యంశపంచకమ్ ।
ఆద్యత్రయం బ్రహ్మరూపం జగద్రూపం తతోద్వయం ।।” – దృక్ దృశ్య వివేకము.
అనగా అస్తి – ఉన్నది/ సత్ , భాతి – ప్రకాశించుచున్నది/ చిత్ / చైతన్యము, ప్రియం – ప్రియమైనది / ఆనందము, రూపము, నామము అను ఈ ఐదు అంశములు సమస్త ప్రపంచమునందు వ్యాప్తమై యున్నవి. వీటిలో”అస్తి-భాతి-ప్రియం” అను మొదటి మూడు అంశములు బ్రహ్మ (ఆత్మ) సంబంధమైనవిగా ప్రపంచమునందు స్థితి గలిగి యున్నవి. నామరూపములు రెండును జడ జగత్తుకు సంబంధించినవి. నామరూపములు ఎల్లప్పుడును ఒకేస్థితిలో నుండని కారణముచేత అవి వినాశములు. నామరూపముల రెంటిని త్రోసివేసినచో మిథ్యా జగత్తుకు సంబంధించినదేదీ మిగలక సచ్చిదానందరూపమైన బ్రహ్మానుభూతి కలుగుతుంది. ( Based on Ashtavakra Gita and Drik Drisya Vivekamu)

విషయ చింతన.. భగవద్గీత – 2- 62,63,64,65

సీసం
విషయ చింతన పెంచు విషయమం దాసక్తి
యాసక్తి వలననే యాశ గలుగు
నాయాస తీరనంతాగ్రహము గలుగు
వ్యామోహమును బెంచునాగ్రహమ్ము
అతి మోహమొందగా మతిమరుపు కలుగు
మతిదప్పగా బుద్ధి మందగించు
బుద్ధి నాశము తోడ బూర్తి నాశము గల్గు
పైరీతిగ మనిషి పతనమగును

ఆటవెలది
మనసు వశమున గల మనిషిరాగద్వేష
ములను వీడి యుండు ముదముతోడ
నట్టి శాంతచిత్తుడనయమా యాత్మలో
స్థిరముగా మెలగును చింత లేక
.. కోట శర్మ

భగవద్గీత – 2- 62,63,64,65 శ్లోకముల భావం:–
విషయచింతన చేయు పురుషునకు ఆ విషయముల యందు ఆసక్తి ఏర్పడును. ఆసక్తివలన ఆ విషయములను పొందుటకై కోరికలు కలుగును. ఆ కోరికలు తీరనప్పుడు క్రోధము ఏర్పడును.
అట్టి క్రోధమువలన వ్యామోహము కలుగును. దాని ప్రభావమున స్మృతి చిన్నాభిన్నమగును. స్మృతిభ్రష్టమైనందున బుద్ధి అనగా జ్ఞాపకశక్తి నశించును. బుద్ధి నాశనమువలన మనుష్యుడు తన స్థితినుండి పతనమగును.
అంతఃకరణమును వసమునందుంచుకొనిన సాధకుడు రాగద్వేషరహితుడై, ఇంద్రియముల ద్వారా విషయములను గ్రహించుచున్నను మనః శాంతిని పొందును.
మనఃప్రసన్నతను పొందిన వెంటనే అతని దుఃఖములన్నియు నశించును. ప్రసన్నచిత్తుడైన కర్మయోగి యొక్క బుద్ధి అన్నివిషయములనుండి వైదొలగి, పరమాత్మ యందు మాత్రమే పూర్తిగా స్థిరమగును

కం. తెరగులు రెండే జగతిన
ఎరిగినవి ఎరగనివి అవవేవీ బ్రహ్మన్
ఇరు తెరగులు అవి ఇవియని
ఎరుక పరచునదయినట్టి ఎరుకయె బ్రహ్మన్
….కోట శర్మ
భావము : ప్రపంచములో కొన్ని మనకు తెలిసినవి మిగిలినవన్ని తెలియనివి. కానీ బ్రహ్మము తెలిసినదీ కాదు అలాగే తెలియనిది కూడా కాదు. ఈ రెంటి గురించి తెలియజెప్పేదే ( అంటే ఇది తెలుసు అది తెలియదు అని ) జ్ఞానస్వరూపమైన బ్రహ్మము. అదే ఆత్మ స్వరూపము.

తే. మనసుమూలము నెరుగుచొ మాయమవును
మాయబలము నభాసగా మసలు జగతి
తనువు నేనను భావమే తగదనెడివి
రమణబోధలొసగును పరమపదమును

మత్త కోకిల
వేదమార్గము జ్ఞానమేనని వేయిసూక్తులు వ్రాసెడిన్
ఆదిలేనిది యంతులేనిది యంతటున్నది యొక్కటే
భేదభిన్నము లేనెలేదని భేరిగావిని పించెడిన్
ఆదిశంకర లోకమంగళ యార్షసద్గురవే నమో.. కోట శర్మ